Με την αυλαία του 4ου φεστιβάλ κουκλοθέατρου μπορούμε να μιλάμε για την καθιέρωση -τόσο στη συνείδηση των πολιτών όσο και στην πολιτιστική ατζέντα – ενός θεσμού σημαντικού για την πόλη της Καλαμάτας. Οι αντίξοες συνθήκες των ημερών εν μέσω πανδημίας έφεραν το φεστιβάλ ενώπιον μεγάλων εμποδίων και διλημμάτων. Η πυγμή και το όραμα της προέδρου της Πειραματικής Σκηνής Καλαμάτας κατόρθωσαν να φέρουν στην πόλη μας από τις 4 – 18 Οκτωβρίου παραστάσεις μοναδικής ποιότητας που λειτούργησαν σαν βάλσαμο τόσο στις ψυχές μας όσο και στις ψυχές των παιδιών μας.
Το φεστιβάλ κινήθηκε σε τρεις άξονες δράσεων.
- Αρχικά, προσκλήθηκαν οι πιο ονομαστές ομάδες του κουκλοθέατρου που δρουν αυτή τη στιγμή στην Αθήνα λόγω των περιορισμών η επιλογή έγινε με αυστηρά καλλιτεχνικά κριτήρια.
- Σε δεύτερο επίπεδο δομήθηκε ένα πρόγραμμα επιμορφώσεων όπου δάσκαλοι της τέχνης του κουκλοθέατρου πραγματοποίησαν θεματικά εργαστήρια τόσο εμψύχωσης όσο και κατασκευής κούκλας.
- Ενώ ο τρίτος άξονας αφορά τη μαγιά που “φούσκωσε” με τις τρεις προηγούμενες διοργανώσεις και γέννησε νέες ομάδες ερασιτεχνών ή επαγγελματιών στην πόλη της Καλαμάτας που χρησιμοποιούν πλέον το κουκλοθέατρου τόσο για καλλιτεχνικούς όσο και εκπαιδευτικούς σκοπούς.
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή και ας αναφερθούμε συνοπτικά στην κάθε φιλοξενούμενη ομάδα με τη σειρά που εμφανίστηκε στο κοινό της Καλαμάτας.
The group ANTAMAPANTAHOU Puppet Theatre είναι μια ομάδα που δραστηριοποιείται στο χώρο του κουκλοθέατρου από το 1996 η παράσταση που μας χάρισαν η Ελένη Παναγιώτου και ο Νίκος Τόμπρος ήταν “Της μουσικής τα νήματα”. Μια κωμική παράσταση χωρίς λόγια αποτελούμενη από ξεχωριστά σκέτς με 11 μαριονέτες σε ρόλους μουσικών. Ένας λαϊκός κρουστός με μια ανατολίτισσα χορεύτρια belli dance, ένας ακορντεονίστας με μια τσιγγάνα τραγουδίστρια, ένας παραδοσιακός ουτίστας με 3 κλασσικούς βιολιστές, ένας κιθαρίστας με ένα ντράμερ Rock συγκροτήματος, ένας μικρός βιολιστής και ένας τραγουδιστής της country ήταν οι πρωταγωνιστές της παράστασης. Μια ανάλαφρη παράσταση που σκόρπισε γέλιο και εντυπωσίασε μικρούς και μεγάλους με την άρτια τεχνική των κουκλοπαικτών.
The group ΟΙ ΓΛΑΡΟΙ με το πρωτότυπο έργο τους “Το γαλάζιο όνειρο”, ένα όνειρο για τον καθένα μας, μέσα από το μυστηριακό πάντρεμα της αφήγησης, της μουσικής και του θεάτρου σκιών. Δύο νέοι κουκλοπαίκτες η Μαριλού Κατσαρή και ο Γιάννης Σοφικίτης για δεύτερη χρονιά μας συγκινούν παρουσιάζοντάς μας επί σκηνής πως η δημιουργικότητα συνταιριάζοντας με την νεανική ευρηματικότητα κάνουν ένα μικρό ξερό δεντράκι να βγάλει φύλλα.
Στη συνέχεια με το θίασο KOKOU-MOUKLO Puppet Theatre γνωρίσαμε την εικονογράφο και συγγραφέα Λήδα Βαρβαρούση μαζί μας έκαναν μια μικρή επίδειξη πως μπορεί κάποιος να αφηγηθεί μια ιστορία στα παιδιά χρησιμοποιώντας παραστατικά στοιχεία ώστε να ζωντανέψει το υλικό και να μεταμορφώσει τα παιδιά από θεατές σε συνδημιουργούς. “Οι ζωγραφηγήσεις” ήταν μια εμπειρία έμπνευσης και ένας ύμνος στη φαντασία που μπορεί να γίνει για τα παιδιά μονοπάτι έκφρασης και μοιράσματος.
Οι φανατικοί θεατές του κουκλοθέατρου περιμέναμε και φέτος το ραντεβού με το Χρήστο Αυτσίδη. Ο θίασος ΧΑΡΧΟΥΤ μετά από τρεις συνεχόμενες χρονιές μας προκαλεί προσμονή. Η φωνής της νεράιδας έχει αγγίξει για τα καλά τα βάθη της ψυχής μας. Ένας χαρισματικός καλλιτέχνης εμψύχωσε και πάλι ένα πλήθος αγαπημένων πλέον ηρώων. Από το 1989 ο Χρήστος Αυτσίδης δημιουργεί και διδάσκει. Όλα τα έργα του στοχεύουν κυρίως στην ενσυναίσθηση, στη βαθύτερη κατανόηση του άλλου που τελικά οδηγεί στο σεβασμό προς τον συνάνθρωπο αλλά και προς το περιβάλλον. Το “χαδουλίκι πλατουλίτα” που επίμονα ζητά το χηνούτσκι, το μικροσκοπικό γυρινούτσκι που τολμά να τα βάλει με τους δυνατούς, το δρακάκι που δεν αφήνει σε ησυχία τον μπαμπά δράκο, το μελωδικό τραγούδι της νεράιδας είναι μερικά από τα πιο γλυκά όνειρα που ζούμε μαζί με το Χαρχούτ της καρδιάς μας.
Οι HOP SIGNOR PUPPET THEATER πρώτη φορά μας επισκέφτηκαν και μας συγκίνησαν με μια συμβολική, ποιητική ιστορία όπου κούκλες και κουκλοπαίκτες ταξίδεψαν μαζί μας σε έναν κόσμο, όπου η ζωή φανερώνεται σε οποιοδήποτε αντικείμενο μας ξυπνά αισθήσεις και συναισθήματα. Μία ιστορία χωρίς λόγια που ξετύλιξε το νήμα γύρω από τη συντροφικότητα και τη φιλία συνδέοντας ξεχωριστά πλάσματα με την επιθυμία τους να αγαπάνε και να ονειρεύονται. Δύο νέοι άνθρωποι η Ευγενία Τσιχλιά και ο Θάνος Σιώρης από το 2012 μελετάνε τη συμβολική δύναμη της κούκλας μέσω της κίνησης και της αλληλεπίδρασης με τη μουσική και το φωτισμό. Το νεαρό της ηλικίας τους έδωσε το θάρρος να πειραματιστούν σε μια σύνθεση αφαιρετική που ξάφνιασε τους μικρούς μας φίλους αλλά συγκίνησε ομολογουμένως το ενήλικο κοινό.
Η περιπέτεια του φεστιβάλ κουκλοθέατρου κορυφώθηκε με τους “ατρόμητους πειρατές” και την ομάδα ΟΥΠΣ με την Αγγελική Γουναρίδη και τον Αλέξανδρο Μονοκάνδυλο όπου μας μίλησαν για το πως μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τους φόβους μας κοιτώντας τους κατάματα. Όσο και να προσπαθούμε να ξεφύγουμε από όσα μας δυσκολεύουν είναι καλύτερα να τα αντιμετωπίζουμε μεταμορφώνοντας τα σε παιχνίδι.
Τα ΦΤΕΡΑ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ ήρθαν ξανά για να μας μεταφέρουν σε έναν άλλο χωρόχρονο. Η παράσταση “όσο πιο γρήγορα” παρουσιάστηκε για δεύτερη φορά στο κοινό της Καλαμάτας με μεγάλη επιτυχία. Παράσταση κουκλοθέατρου βασισμένη στην κινηματογραφική ταινία “Τα παιδιά του παραδείσου” ήρθε να μας καταπλήξει και να μας συγκινήσει για δεύτερη φορά. Δύο μικρά παιδιά μοιράζονται τα παπούτσια για να πηγαίνουν σχολείο. Η σκληρότητα της καθημερινότητας και τα προβλήματα που προκύπτουν από τη φτώχεια δεν στερούν τα παιδιά από την παιδικότητά τους. Σε μια κοινωνία ευημερίας και υπερκατανάλωσης όπως η δική μας μια παράσταση λεπτομερούς ρεαλισμού καταφέρνει να μεταφέρει ένα προβληματισμό για το τι χρειάζονται στα αλήθεια οι παιδικές ψυχές.
Και το κερασάκι στην τούρτα ήρθε με την τιμή που μας έκανε ο Στάθης Μαρκόπουλος και το κουκλοθέατρο AYUSAYA να παρουσιάσει στο ενήλικο κοινό της Καλαμάτας δύο σπουδαίες παραστάσεις: μια από την παράδοση του Φασουλή και μια μοντέρνα ποιητική παράσταση που μας εισήγαγε στο νεωτεριστικό ρεύμα του κουκλοθέατρου σήμερα. Ο Φασουλής, μια καρναβαλική ιστορία έρωτος και θανάτου έχει τις ρίζες του στο κωμικό λαϊκό κουκλοθέατρο. Έφτασε στην Ελλάδα από την Ιταλία το 1840, ενώ αναπτύχθηκε παράλληλα με τον Καραγκιόζη. Στο Φασουλή του κουκλοθέατρου Αγιούσαγια οι φωνές έχουν παραμορφωθεί και οι μορφές έχουν αλλάξει. Η παράσταση διατηρεί όλα τα καρναβαλικά χαρακτηριστικά, τα φαλλικά σύμβολα, τη σωματική δράση, τη σάτιρα της ζωής και του θανάτου με κυριαρχικό στόχο την παραγωγή ενός κωμικού πάντοτε οικείου πλαισίου. Ο Φασουλής δεν είναι επαναστάτης, απλώς δεν έχει καμία ηθική αναστολή πράττοντας το κακό και το καλό σε απόλυτη αρμονική συνύπαρξη. Εραστής και φονιάς έρχεται αντιμέτωπος με όλα μέσα από το πρίσμα της σχέσης του παιδιού με το παιχνίδι του. Η ελαφρότητα της μη φορτισμένης συνείδησης γίνεται ταυτόχρονα με τη σοβαρότητα της εξερεύνησης θεμάτων όπως ο έρωτας, η σχέση με την εξουσία ή ακόμα και ο θάνατος. Μετά το καμπανάκι της λήξης οι κούκλες πεθαίνουν, ενώ εμείς επιλέγουμε πως θα συνεχίσουμε.
“Μικρός οδηγός για υποψήφιους σχοινοβάτες” μια παράσταση βασισμένη στο ποιητικό μανιφέστο του Ζαν Ζενέ “Ο σχοινοβάτης” με τη σύμπραξη επί σκηνής μιας χορεύτριας, ενός μουσικού και τριών κουκλοπαικτών. Ένα οπτικοακουστικό ποίημα που όλοι θα έπρεπε να δουν ακόμη και αν δεν το καταλάβουν ακόμη και αν δυσφορήσουν. Είναι σαν ποίημα που το διαβάζεις δεν καταλαβαίνεις τίποτα στην αρχή και έρχεται να σου αποκαλυφθεί ο γρίφος του μετά από χρόνια, μετά από τις κατάλληλες εμπειρίες που σου φέρνει δώρο η ζωή. Η υπέρβαση των ανθρώπινων ορίων, η υπαρξιακή μάχη για την ελευθερία ή για την απελευθέρωση ή τελικά η υπαρξιακή αγωνία για το θάνατο. Η παράσταση δεν ήρθε για να μας διδάξει αλλά για να μας αναφλέξει και τα κατάφερε.
Η οργανωτική επιτροπή του Πανελλήνιου Φεστιβάλ κουκλοθέατρου μαζί με τη δημιουργική ομάδα των εθελοντών με πίστη και θέληση αντιστεκόμενη στη λαίλαπα των δυσχερειών εκφράζει τις ευχαριστίες της σε όλους τους συμμετέχοντες που με την ποιότητα της δουλειάς τους χάρισαν ένα ανεκτίμητης αξίας δώρο στην πόλη της Καλαμάτας. Ευχόμαστε και εις άλλα με υγεία.
